| Home | Decap 121 | Decap Overig | Mortier | Decap Herentals Diversen | Nieuw | Reportage | Orgeldag| Links | Contact |

Orgel Innovatie uit Herentals

 

Bij een van mijn bezoeken aan Orgelfabriek Decap in Herentals vroeg Tony Decap mij om even te komen kijken naar een nieuwe ontwikkeling waar hij mee bezig was. Enthousiast wees hij mij op de vele mogelijkheden van dit modulair systeem. Ik vroeg hem een verhaal te schrijven voor op deze website.........

 

Voorwoord.

Op een ontdekkingreis weet je nooit van tevoren wat je gaat "ontdekken". Als je op safari gaat, verwacht je wel wilde dieren te zien, zoveel is duidelijk. Maar ga je enkel zebra's zien grazen, of spannender, een leeuwengevecht zien, of, als je niet oppast, aangevallen en gebeten worden door een leeuw, dat weet je

maar nooit. Je kan natuurlijk ook thuisblijven, maar wat is de fun in dat....

 

We mogen gerust stellen dat het ontwikkelen van een nieuw product net hetzelfde gevoel oproept, glimlach tijdens het mijmeren over de mogelijkheden (onze zebra's die grazen), spanning op het moment dat je de stekker insteek en de systemen een eigen leven gaan leiden (ons leeuwengevecht) en afgrijnzen wanneer

het heel zaakje de lucht in gaat (onze leeuw die daadwerkelijk op je nek springt). Je weet dus van tevoren nooit echt wat de resultaten zijn, en in het slechtste geval heb je enorme kosten gemaakt en kan je de hele

handel op de schroothoop gooien.

 

Nog een groot probleem is dat je op alle vlakken moet beter worden dan je oude leermeesters. Niemand

heeft er wat aan dat een mobiele telefoon 14 dagen kan werken zonder opnieuw de batterij op te laden, en

dat je op heel de wereld signaal kan ontvangen vanuit weet ik welke satelliet, als het spraak-geluid niet goed verstaanbaar is. Op zich is dit een ongelijke strijd. Een vaste telefoon hangt aan een draad, wat technisch veel en veel minder voorstelt dan een mobiele telefoon. Wat dit betekend is dat als je al voor miljarden aan satellieten gelanceerd hebt, zendmasten geplaatst hebt en draadloze technologie ontwikkeld hebt, je toch niet serieus genomen wordt als er nog wat "ruis" op de klank zit.

 

In kort betekend dit dat het opstarten van een nieuw concept ontzettend moeilijk is. De oude meesters

waren zeker niet dom. Zij hebben bij hun ontwikkelingen het uiterste uit de kan gehaald. En iedereen zal jou werk altijd met deze meesters vergelijking. Om dit als strenge rechter boven je hoofd te hebben hangen is niet niks.

 

Toch vinden we dat ondanks dit alles vernieuwing erg nodig is en serieus moet genomen worden. Het doet in het slechtste geval geen afbraak aan het oude (dat staat er toch), en kan dus alleen maar leiden tot meer mogelijkheden. Daarom zullen we ons blijven inzetten om de kansen op het verbeteren en voortbestaan van de industrie te verzekeren.

 

Onze nieuwe instrumenten.

Bij onze nieuwe ontwikkelingen was de opdracht het volgend:

-Koppel alle instrumenten los van de buik van het orgel, zodat ze zelfstandig kunnen werken.

-Gebruik een standaard systeem zodat alles aan een PC en elkaar kan gekoppeld worden.

-Verbeter de muzikale kwaliteit en flexibiliteit. Verklein alle componenten zodanig dat het qua productie en prijs redelijk blijft.

 

Koppel alle instrumenten los van de buik van het orgel.

Het eerste dat nodig was, was het loskoppelen van het instrument van de buik van het orgel. Om een nieuw orgel flexibel op te bouwen en in de toekomst verder uit te kunnen bouwen, was het nodig alles op zichzelf te laten bestaan zodat het ene onderdeel niet afhankelijk is van een andere. Dit vraagt dat elk onderdeel eigenlijk een klein onafhankelijk orgeltje op zichzelf wordt. Dit is mogelijk geworden door het gebruik van processors. Deze componenten zijn door hun relatief lage kost en hun groot rekenvermogen tot werkelijk verbluffende dingen in staat.

 

Voor pijpen en accordeons moesten we een kleine drukregeling ontwikkelen die de grote winddrukregeling normaal in het orgel voorzien (grote balg met veren die de druk constant bijregelt) zou kunnen vervangen. Deze nieuwe regeling maakt het nu mogelijk dat je een rijtje pijpen op je tafel plaatst. De wind kan van elke ongeregelde bron komen. In de lade wordt de druk perfect afgeregeld, met een afwijking tot op minder dan 1mm waterkolom.

 

Gebruik een standaard systeem zodat alles aan een PC en elkaar kan gekoppeld worden.

De standaard op zich viel wel mee, omdat de industrie al een standaard heeft, nl. Midi. Dit is een seriële bus (zie het als al de buisjes die uit een mechaniek komen) die eindeloos kunnen doorgekoppeld worden. Het probleem zat hem echter in het feit dat niets van de oude orgeltechnologie op deze standaard past.

 

Een voorbeeld:

In een 121-toets Decap orgel heb je buiten bas, accompagnement en slagwerk een zang partij, tegenzang

partij en een derdezang partij. De meeste pijpen hangen via registratie op één van deze drie partijen. De reden daarvoor is simpel: de beperking opgelegd door een mechaniek met boeken. Als je 650 pijpen hebt, kan je geen mechaniek met 650 toetsen maken. Dus je moet gaan multiplexen op de een of andere manier. Dit wordt gedaan door registers. Meerdere pijpen hangen aan dezelfde toets, maar worden aan/uit

geschakeld via registers die door weer andere toetsen bedient worden. Op zich zéér mooi gezien, maar niettegenstaande dit mooi idee toch een grote beperking.

 

In ons nieuwe systeem heeft elke pijp wel degelijk z'n eigen toets, dus 1.000 pijpen betekent dat elke pijp gelijktijdig naar willekeur kan aan/uit geschakeld worden. Via software is het echter nog volledig mogelijk om een gewoon boek te spelen. Sterker nog, alle boeken in de wereld passen via deze conversie op een orgel met het nieuwe systeem. Eventuele missende partijen worden via klankmodule opgevangen.

 

Elk onderdeel hoeft maar met 1 midi-draadje doorgelust te worden om klaar te staan voor gebruik!

 

Verbeter de muzikale kwaliteit en flexibiliteit.

Wat moet je daar onder verstaan? Wel, neem als voorbeeld een accordeon. Bij een normaal orgel zijn de speelnoten meestal maar gedeeltelijk aangesloten, en de registratie al helemaal niet. Dat hebben we

grondig aangepakt: gewoon alles 100% aansluiten: 41 klaviernoten, 12 bassen/ accompagnementen + knopjes en alle registers.

 

Een groot probleem is het volume van een orgel. De akoestische instrumenten spelen meestal op een vast volume. Dit hebben we bij de accordeons aangepakt met een dynamisch druksysteem. In kort maakt dit het mogelijk de luchtdruk naar de accordeons bij te regelen op elke duizendste van een seconde. Op die manier kan de accordeon geregeld worden van buitenaf. Zeg je aan de accordeon dat de maximum druk nu maar 20 mm waterkolom mag zijn, zal die deze opdracht feilloos volgen wat resulteert in een zacht spel. Ook kan de druk van een accordeonist tijdens het spelen opgenomen worden, zodat de weergave net hetzelfde is als bij de oorspronkelijke uitvoering. Het "live” effect is werkelijk verbluffend.

 

Het druksysteem toegepast op pijpen geeft een nooit gezien variatie. Onder- en bovendruk, vibrato, slope, decay en noem maar op zit allemaal standaard ingebouwd.

 

Verklein alle componenten zodanig dat het qua productie en prijs redelijk blijft.

Ook hier heeft de processor een grote rol gespeeld. De logica van het hele orgel zit nu opgeslagen in de eprom-geheugens van deze chips. Software ontwikkelen is zeer duur, maar nadien kost een kopietje niets. Verdeel de kost over een grote productie, en de prijs zakt aanzienlijk. Toch even ter verduidelijking zeggen dat het bouwen van ook zo'n nieuw orgel met het maken van de pijpen ed. nog altijd een hele klus blijft, dat verander je zomaar niet.

 

Waar staan we nu?

Na een intensieve ontwikkelingsperiode die nu een 10-tal jaren bezig is, zijn we op het punt gekomen dat

we met de nieuwe lijn goed van start kunnen gaan. Dit is al een poos bezig met de "Master accordeons", waarvan we de kaap van 100 geleverde instrumenten bijna bereikt hebben. De pijplades zijn nu in productie genomen, en de levering van laatste nieuw "aangeslagen instrument"-ontwerpen (slagwerk, percussie, xylofoon e.d.) in planning staan voor levering eind 2007.

 

Het Accordeon Kasteel.

Een mooi voorbeeld van de nieuwe ontwikkelingen is een project dat momenteel voor een klant uit Engeland gerealiseerd wordt. Dit project noemen we het "Accordeon Kasteel", of "Accordion Castle" voor de Engels sprekenden onder ons. Dit ontwerp is (zoals de meeste ontwerpen die we doen) eerst uitgetekend tot in de kleinste details in 3D. Dit laat toe dat we het ontwerp kunnen bekijken vanuit elk gewenste hoek, waardoor ook de koper op zeer hoog niveau kan meebeslissen over wat hij uiteindelijk zal krijgen.

 

De pijpeenheden (pipe-units).

Voor mensen die bv. een automatisch spelend piano hebben, zou het voor vele onder hen leuk zijn dat het daar niet stopt. Voor hen hebben we een studie opgevat die moet leiden tot een meubelstuk dat mooi naast de piano kan staan en muzikaal in de richting gaat van de oude orchestrions (maar dan beter..;-). Maak met

1 midi-draad een koppeling met de piano, en geniet van piano met fluit, viool, klarinet... allemaal "live" in je kamer.

 

Nawoord.

Het blijft me soms verbazen, zelfs pijn doen mag ik wel zeggen, dat sommige mensen onze ontwikkeling aanzien als afbreuk aan de oude meesters. Soms hoor ik wel: "bij Decap Herentals moet je niet zijn als je een "echt" orgel wil. Als die jongens geen elektronica in een kast kunnen schroeven, zijn ze niet blij". Dan herhaal ik wat ik altijd zeg:

 

Ten eerste: bestel een groot Gavioli orgel en het wordt voor jou gemaakt. Probleem hier is dat de klanten niet staan aan te schuiven.

 

Ten tweede: De leden van onze familie zijn muziekliefhebbers van het eerste uur. Zelf heb ik 10 jaar een orkest geleid op een cruiseschip, van de Caraïben tot de aan de Noordkaap. In Venetië tijdens carnaval speelden we met Bigbands als die van Charlie Parker, de muziekanten van Al Jarreau.....

 

Op dit muzikaal niveau is timing alles. De oude meesters konden het ook niet helpen dat hun technologie

niet beter was dan wat het was, dat delen van hun ontwikkelingen niet opgewassen zijn tegen de niet aflatende vooruitgang.

 

Wat die mensen deden met het maken van pijpen zal in mijn opinie niet snel verbeterd worden. Wat ze toen deden met een bijtel, kan men vandaag met een bijtel nog steeds niet beter. Maar laten we eerlijk zijn, wie gebruikt er nog een fototoestel met zo'n plank waar een vlam uitslaat, een fototoestel waar je je hoofd in een metalen schroef moet steken om geen wazige foto te krijgen?

 

Laat je niets wijsmaken, bij een groot orgel is een zij-nis die op afstand staat en daardoor aanzienlijk later aangestuurd wordt dan de hoofdkast geen streling voor het oor. Moest een muzikant zo spelen, houd die het niet in geen enkel orkest. Waarom moeten we zoiets dan wel mooi vinden in een orgel?

 

Ik had eens een keyboard van YAMAHA, en daar lag een klank “straatorgel” op. Als je die klank selecteerde, begon het hele ding te hijgen en te kreunen en uit toon te spelen. Dat is hoe sommige mensen bij Yamaha (en waarschijnlijk een groot deel mensen in de rest van de wereld) over een orgel denkt. Echt vrolijk wordt je daar toch niet van....

 

Dit soort vragen en dingen, en niets anders, blijft ons ertoe aanzetten om steeds verder te zoeken naar beter. Dit gaat met vallen en opstaan, maar dat vinden we nog altijd leuker dan veilig op een stoeltje te gaan zitten.

 

Tony Decap

Herentals 

 

Copyright © 2010 Dansorgels.nl All rights reserved.